Tot ziens, hopen we

Waarschijnlijk hebben voor de laatste keer dit jaar hebben de afgelopen nacht boerenzwaluwen overnacht in boerderij Stokkink. Vanavond bleven alle nesten en hangplekken leeg. De eerste vogel arriveerde op 1 april. Minder dan een half jaar hebben we van hun zang en hun jongen kunnen genieten. Nu is het voorlopig weer stil in het achterhuis. Want koeien worden hier al lang niet meer gehouden. Desondanks hebben de negen paartjes (waarvan er acht met succes jongen groot brachten) hier voldoende voedsel kunnen vinden.

Nog niet vertrokken

Afgelopen nacht vertoefden nog enkele boerenzwaluwen in ons achterhuis, waaronder dit paar. (foto van 25 augustus). Is dat laat in het seizoen. Vertrokken ze anderen jaren eerder? Dat weet je alleen als je dit goed bijhoudt. Naast de datum van aankomst hield ik via dit blog ook bij wanneer ze weer vertrokken naar Afrika. Wat bepalend is voor hun vertrek – temperatuur, gebrek aan voedsel of iets anders – weet ik niet. Maar 11 september zou niet laat zijn. In 2011 zag ik er nog één in onze boerderij op 25 september, in 2012 vertrok de laatste vogel op 21 september en in 2013 op 27 september. Meestal betrof het wat late jongen. Jaren geleden kleumden er begin oktober nog een paar op de ‘delle’. Dit jaar aarzelen alleen enkele oudere vogels met hun afscheid.

Van boek tot column

Via mijn boek ‘Dorp zonder zwaluwengewelf’ (zie http://willemsluiter.blogspot.com/) zijn dagboeknotities van Hendrik Willem Heuvel vandaag beland in een column van een zeer geleerde Nederlander, Willem. J. Ouweneel, die drie keer is gepromoveerd. Zie column https://cip.nl/cip+/75311-wat-hebben-boerenzwaluwen-met-de-vervangingstheologie-te-maken/Hk9QCQteBX99Ok5JQB1NchcXEQ, waarin hij vrij citeerde. Heuvel noteerde meer dan een eeuw geleden in een zinnetje met een paar heldere afkortingen: “Geen zwaluwnest a. e. afgescheiden kerk - zei e. Groninger boer - Dus ook geen huis Gods (Ps 84).” Het werk van Heuvel, die een groot liefhebber van zwaluwen was en vooral bekend is van zijn klassieker ‘Oud-Achterhoeksch Boerenleven’ (een groep onder leiding van Ouweneel werkt momenteel aan een heruitgave met uitvoerige toelichting), inspireerde mij tot het schrijven van mijn boek als vervolg op één van zijn verhalen. De boerenzwaluwen in onze boerderij dralen overigens nog met hun vertrek. De afgelopen nacht telde ik er in en rond de nesten aan de eeuwenoude balken in onze boerderij nog dertien. Zie de foto’s hierbij.

Rouw om vrouwtje

Stil verdriet. De opperzanger onder de boerenzwaluwen zwijgt. Zit op een tropisch warme dag een poos alleen in onze boerderij, waar net vanmorgen de laatste jonge zwaluw uitvloog. In het oudste nest aan de eeuwenoude balken van boerderij Stokkink zit roerloos het vrouwtje. Dood. Op de plek waar haar eerste jongen dit jaar werden uitgebroed. Zelfs haar tweede broedsel is al groot genoeg om voor zichzelf voldoende insecten te vangen. Een vogel is voor mij niet gelijk aan een mens. En er sneuvelen op de trektocht van en naar Afrika zoveel soortgenoten, dat de dood van één van deze tijdelijke ‘huisgenoten’ en ook die van twee jongen die deze zomer uit het nest vielen of er uitgegooid werden (na problemen rond het ouderpaar) geen reden is om dramatisch over te doen. Maar het beeld van verdriet (Facebook hoeft niet louter een pretwereld te tonen) raakt mij en overschrijdt grenzen. Het toont rouw, haast zoals mensen, van vele landen en eeuwen, die ook verwerken.

Laatste uitgevlogen

26 augustus. Het laatste jong van de boerenzwaluwen in boerderij Stokkink is uitgevlogen. Eindelijk. Gisteren waagden de andere twee jongen uit dit nest zich hier al aan. En de ouders hebben er alles aan gedaan hun tweede broedsel niet alleen goed te voeren, maar ook de laatste dagen veelvuldig te verleiden tot uitvliegen. Eén van de drie jongen durfde of kon dit nog niet snel. Acht paren hebben dit jaar twee keer jongen grootgebracht tussen de eeuwenoude balken in het achterhuis van Stokkink, boven de ‘delle’. Het negende paar nestelde boven een lamp in de koestal en vertrok na het mislukken van het eerste broedsel.