Eerste zwaluw terug

Ook op Stokkink is een boerenzwaluw teruggekeerd. Even voor twaalf uur scheerde deze gewilde zomergast langs de eeuwenoude balken in het achterhuis. Buiten slaagde ik erin een glimp ervan op een paar foto’s vast te leggen, al zijn de opnames nog niet scherp. De eerste dit jaar arriveerde niet uitzonderlijk vroeg. Vijf jaar geleden nam ik de eerste zwaluw al op 31 maart waar in onze boerderij. En in 2012 zelfs al op 23 maart. In 2023 verscheen tussen het oude gebitwerk op 9 april de eerste zwaluw, in 2022 op 10 april. In 2002 daarentegen pas op 23 april. Sinds 1993 houd ik hun aankomstdata bij. Het was de afgelopen winter weer tamelijk droog, in geen enkele sloot rond de boerderij stond en staat water. Modder zal dus van pas komen. Het duurt nog wel even voordat de zwaluwen een nest bouwen/herstellen, maar we verwelkomen onze gasten graag met slootje vol bouwmateriaal.

Nesten nog even leeg

Hoewel de temperaturen nu weer even veel te laag liggen voor de terugkeer van de boerenzwaluwen op Stokkink, sprongen vanmorgen in het achterhuis bij zonnestralen die voorafgingen aan buien wel de lege nesten aan de eeuwenoude balken in het oog. Snel nadat de eerste vogels hier arriveren begint vaak ook al de nestkeuze en herstelwerk. 

Voorjaar vandaag. Voorbarig nu al opnieuw een modderslootje aan te leggen voor de boerenzwaluwen? Het kan best nog vast even duren voordat ze terugkeren. En we weten zelfs dat één zwaluw geen zomer maakt. Alexander Heideman heeft het deze geliefde vogel vanmorgen bij boerderij Stokkink in Gelselaar al aantrekkelijk gemaakt. Het gras en oud plastic is verwijderd uit het slootje langs de weg. Vers zand is uitgestrooid over een nieuwe laag plastic en zelf mocht ik er daarna de eerste emmers vol water in legen, zoals in het voorjaar en de zomer elke dag doe. Nu het de gehele winter  relatief droog was kan dat de zwaluwen van pas komen. Die maken al jaren dankbaar gebruik van modder in dit slootje om er hun nesten mee te herstellen.

Klimaatverandering?

Een tweede boerenzwaluw duikt bijna half oktober weer op in het achterhuis van boerderij Stokkink en brengt me er voor het eerst op bij deze vogels de klimaatverandering ter sprake te brengen, waar ik altijd uiterst voorzichtig mee ben. Op basis van aankomstdata sinds 1993 zag ik er nooit aanleiding voor. Vreemd vond ik het ook altijd dat de Achterhoekse schrijver H.W. Heuvel ruim een eeuw geleden afscheid nam van de zwaluw in oktober, terwijl ze bij ons vrijwel altijd eind september al waren vertrokken. Dit jaar dacht ik dat de laatste bij ons op 19 september al vertrok. Vrijdagavond werd ik verrast door een boerenzwaluw, die stilletjes naar binnenvloog in de schemering toen de grote nienduur nog even openstond. Gelokt wellicht door het verdwenen e glas dat we voor een vrije doorgang maar weer uit de ramen verwijderden, vloog gisteravond een andere zwaluw, die vaste zitplekken hebben, naar binnen. De vogel, die ik nog altijd herken aan een verwonding (zie https://zwaluwenboerderij.blogspot.com/search?q=wond) en die vanmorgen op een balkje bij de hiele zat. Wie heeft nog meer late waarnemingen?

Te vroeg met afscheid

Veel te vroeg, op vrijdag 19 september, blijk ik dit jaar al afscheid te hebben genomen van de boerenzwaluwen. Vanavond zat er tot onze verrassing weer een op de lamp voorop de delle. Terwijl we het glas al hadden teruggezet in het ramen van de nienduur (grote achterdeur), waar de vogels in de zomer altijd doorheen kunnen vliegen, ook bij gesloten deuren. Jaren geleden vertrokken jonge boerenzwaluwen, die laat in het seizoen uit het ei waren gekropen, ook een keer pas in oktober. Maar bijna altijd zijn alle zwaluwen op Stokkink eind september vertrokken voor hun lange reis naar Afrika. Toen vanmorgen een huisgenoot een vogel signaleerde in het achterhuis dachten we ook dat er een andere vogel per ongeluk even verbleef. Maar dat moet dus ook de laatste boerenzwaluw zijn geweest.