Bij 6e direct een paar

Vanmorgen verschenen al een vijfde en een zesde boerenzwaluw in het achterhuis van Stokkink. Die vormden meteen ook een innig paar. Eerst zag ik een vogel bovenop de nienduur (grote achterdeur). Snel zaten de twee nieuwelingen, ook alsof alles hier nog zeer vertrouwd voor hen was, samen bovenop een oud deurtje van de hiele (zijzolder). Voortdurend kropen ze met wijd open bekjes en kwetterend dicht naar elkaar toe. Even later zaten zo weer zeer innig communicerend op een balkje voor elektriciteitskabels bij de tegenoverliggende hiele op de delle.

Leven met zwaluwen

Bij terugkeer van de boerenzwaluwen verandert op onze oude boerderij, waar al zo’n veertig jaar geen (melk)vee meer wordt gehouden, het leven. In de wintermaanden is het stil in het achterhuis. De enkele muis die er wellicht vertoeft, laat zich niet horen. Begin april wordt/is de stilte doorbroken, zijn niet alleen rond de eeuwenoude boerderij zingende vogels te horen. Opnieuw een paar levende wezens erbij onder dit dak, denk ik als ik in bed lig. Nu er deze week binnen twee dagen al vier vogels rondvliegen, zorgt dat in de vroege morgen al voor een druk gekwetter van mannetjes, die zich tegenover elkaar goed laten horen. Ze lijken ook al een nestplek te hebben gekozen (in elk geval voor overnachting), al moeten ze maar afwachten of hun nog te verwerven partner hierin meegaat. De zwaluw in de voormalige koestal mikt kennelijk de voorste oude stallamp, waarboven vrijwel niks meer over is van een oud nest. En elke ochtend leeg ik weer twee emmers vol water boven het modderslootje naast de boerderij. Zo zien onze zomergasten direct waar ze straks terecht kunnen voor bouwmateriaal.

Vierde zwaluw binnen

Grote drukte en veel gekwetter onder boerenzwaluwen vertelt wat er aan de hand is: een derde vogel is al teruggekeerd op Stokkink. En even later, rond 12 uur op 9 april, ook een vierde. In een wilde jacht vliegem gisteren gearriveerde zomergasten met de nieuwelingen het achterhuis van de boerderij in en uit. De vandaag aangekomen vogels zijn naast het uitkiezen van een geschikte zitplek vooral nog druk met het verwijderen van hinderlijke parasieten tussen de veren.

Geheugen van zwaluw

Hoe goed het geheugen is van een boerenzwaluw, blijkt al direct als twee mannetjes (herkenbaar aan hun gedrag en lange staartpennen) zijn teruggekeerd in het achterhuis van Stokkink. De zit- en hangplek van een van de twee vogels, die direct ook al uitbundig kwetterend zingt, is weer precies als vorig jaar gekoppeld aan een nest aan de overzijde op de delle (achterhuis; zie stipje van vogel links op balk en nest op eerste balk rechts), waar tot even na zeven uur vanmorgen werd overnacht. De andere zwaluw, die direct gisteren na aankomst op een draadje in de voormalige koestal ging zitten, vertelt aan ander verhaal. In het verleden kozen zwaluwen pas voor een verblijf in de koestal als het elders op de delle aan de eeuwenoude balken te druk was. Dat deze vogel zonder dralen wist van de zitplek op een draadje, waaraan lang geleden een touw zat dat was verbonden met een koeiestaart, leert dat de vogel zich dit moet hebben herinnerd na zo'n half jaar. Rond kwart voor acht vanmorgen maakten de twee concurrenten al een duizelingwekkende jacht op elkaar boven en rond de daken van de boerderij en de olde schöppe (schuur).

Roepen al zomer uit

Alsof ze nooit zijn weggeweest! Zo nestelden zich vanmiddag al twee boerenzwaluwen op Stokkink in Gelselaar tussen de eeuwenoude balken en op een draadje in de voormalige koestal. Net voor twaalf uur vanmorgen vloog de eerste zwaluw het achthuis binnen. Dan is het hier opnieuw feest. Daar hoort gebak bij. 

Eerste zwaluw terug

Ook op Stokkink is een boerenzwaluw teruggekeerd. Even voor twaalf uur scheerde deze gewilde zomergast langs de eeuwenoude balken in het achterhuis. Buiten slaagde ik erin een glimp ervan op een paar foto’s vast te leggen, al zijn de opnames nog niet scherp. De eerste dit jaar arriveerde niet uitzonderlijk vroeg. Vijf jaar geleden nam ik de eerste zwaluw al op 31 maart waar in onze boerderij. En in 2012 zelfs al op 23 maart. In 2023 verscheen tussen het oude gebitwerk op 9 april de eerste zwaluw, in 2022 op 10 april. In 2002 daarentegen pas op 23 april. Sinds 1993 houd ik hun aankomstdata bij. Het was de afgelopen winter weer tamelijk droog, in geen enkele sloot rond de boerderij stond en staat water. Modder zal dus van pas komen. Het duurt nog wel even voordat de zwaluwen een nest bouwen/herstellen, maar we verwelkomen onze gasten graag met slootje vol bouwmateriaal.

Nesten nog even leeg

Hoewel de temperaturen nu weer even veel te laag liggen voor de terugkeer van de boerenzwaluwen op Stokkink, sprongen vanmorgen in het achterhuis bij zonnestralen die voorafgingen aan buien wel de lege nesten aan de eeuwenoude balken in het oog. Snel nadat de eerste vogels hier arriveren begint vaak ook al de nestkeuze en herstelwerk. 

Voorjaar vandaag. Voorbarig nu al opnieuw een modderslootje aan te leggen voor de boerenzwaluwen? Het kan best nog vast even duren voordat ze terugkeren. En we weten zelfs dat één zwaluw geen zomer maakt. Alexander Heideman heeft het deze geliefde vogel vanmorgen bij boerderij Stokkink in Gelselaar al aantrekkelijk gemaakt. Het gras en oud plastic is verwijderd uit het slootje langs de weg. Vers zand is uitgestrooid over een nieuwe laag plastic en zelf mocht ik er daarna de eerste emmers vol water in legen, zoals in het voorjaar en de zomer elke dag doe. Nu het de gehele winter  relatief droog was kan dat de zwaluwen van pas komen. Die maken al jaren dankbaar gebruik van modder in dit slootje om er hun nesten mee te herstellen.