Zeer goed verzorgd

Jonge boerenzwaluwen hebben altijd honger, maar dit op 15 mei uit het ei gekropen gezelschap in een nest aan de nienduurbalk balk wordt zeer goed verzorgd. Nu ze groter worden en al hun vleugeltjes oefenen, verloopt het voeren met insecten in vliegende vaart. Desondanks nemen de ouders even de tijd voor het opvangen van poep, om vervuiling van de nestrand te voorkomen. Hetzelfde jong werd net hiervoor nog gevoerd. Kennelijk is ondertussen ook snel de boodschap van hoge nood overgebracht. Wat een communicatie tussen deze vogels!

Grote veren in het nest

Met veertjes en soms grote veren van andere vogels houden boerenzwaluwen hun nest zacht en warm voor de jongen, ook zelf maken ze er dankbaar gebruik van. Al enige dagen lagen grote veren, waaraan ik niet direct de herkomst kon zien, op de vloer in het achterhuis onder de nesten. Kennelijk waren ze weer uit een nest gevlogen. Een paar dagen geleden zag ik een zwaluw opnieuw worstelen met een veer die zo groot was dat de vogel zich er haast achter kon verstoppen. Gisteren bleek die nog stevig ik het nest te liggen en bood een broedend vrouwtje comfort.

Verschoond, gevoerd

Hoe druk een paar boerenzwaluwen is met jongen, zag ik vandaag weer op een paar foto's van het nest aan de nienduurbalk (bij grote achterdeur). Op 15 mei kropen hier jongen uit het ei. Het vrouwtje dook vandaag na het voeren met insecten diep in het nest om uitwerpselen te verwijderen, daarbij pakte ze een veertje in haar bekje en dat deed me denken aan een vieze luier. Inmiddels vloog ook het mannetje aan met voer voor de altijd hongerige jongen. Drukte zo op de rand van het nest. 

Onrust en voortgang

Het vredig ogende paar dat sinds kort verblijft nabij een deurtje van de hiele (zijzolder), bij een nest boven een oude leiding aan de donkere zijde van een eeuwenoude balk, staat in contrast met de onrust sinds kort onder de boerenzwaluwen in het achterhuis van en rond boerderij Stokkink. Vooral als ze buiten wild achter elkaar aan jagen, is van die drukte goed iets te zien. Of de raadselachtige dood van een volwassen vogel eind vorige week, die dood op de delle lag en vermoedelijk afkomstig is van nest voorop de delle waar al geruime tijd werd gebroed, er iets mee heeft te maken, is niet helder, maar het zou kunnen. In elk geval is hier een mannetje alleen komen te zitten. Zeker is ook dat de zwaluw in de voormalige koestal, die weken geleden al een partner had, inmiddels geruime tijd alleen is en dus opnieuw op zoek naar een partner. Bovendien is een paar zwaluwen aan de overzijde van de delle, laat gearriveerd/gevormd, gaan nestelen. Van vier paartjes broedt ondertussen het vrouwtje rustig door en in één een nest groeien de jongen al flink.   

Ingelijst en belicht

Een enkele keer is een portretfoto van een boerenzwaluw direct ingelijst, als een vogel bijvoorbeeld gaat zitten in het nienduurraam (in grote achterdeur) waar het glas uit is verwijderd ten behoeve van deze vogels. Een andere zwaluw (een wachtend mannetje) poseert vaak op een spijker aan een eeuwenoude balk. De oudste jongen in het achterhuis van Stokkink tonen boven de nestrand uit hun donskopjes en bij het voeren door het mannetje vraag ik me af waar de lichte beschadiging van zijn strakke, donkerblauw verenpak aan is te wijten. Een gevecht met een roofvogel, of met hinderlijke parasieten tussen de veren? De witte puntjes op de rug vallen op. Een goed antwoord erbij heb ik niet. 

Bij bij hitte op dak

Op deze warme pinkstermaandag zag ik weer hoe boerenzwaluwen de zinderende hitte van dakpannen benutten om parasieten tussen hun veren te verjagen. “Een zonnebad als medicijn”, schreef natuurkenner, journalist en dichter Sander Grootendorst een paar jaar geleden al over hoe vogels de zon opzoeken en zo veel mogelijk hun verenkleed eraan blootstellen. Op het bolle hoogste punt van een dakpan op de olde schöppe (schuur) zag ik vandaag weer zwaluwen zitten en lang uitgestrekt liggen, met opgezette veertjes en een vaak wijd geopend bekje. Vijftien jaar geleden schreef ik ook over dit ongemak voor deze vogels. "Het is merkwaardig dat zwaluwen die dagelijks duizenden insecten eten, zelf zo sterk door ectoparasieten zoals mijten, vlooien, luizen en luisvliegen geplaagd worden. Boerenzwaluwen worden tijdens hun leven vooral geplaagd door de tropische hoendermijt Ornithonyssus bursa die zowel op zwaluwen zelf als in hun nest leeft", schrijft Jenny De Laet in haar boek ‘Zwaluwen, dapper, frivool en bedreigd’.

Drie is teveel

Drie is teveel, is voor boerenzwaluwen geen spel, maar de harde werkelijkheid. Toen een derde boerenzwaluw, die nog alleen is kennelijk, even neerstreek op de plek waar een hecht paar soms even gaat zitten, werd het spannend. Zeer verontwaardigd regeerde het paar. Voordat het mannetje en het vrouwtje indringer, die direct een verdedigende houding aannam, verjoegen, communiceerden ze heftig met elkaar over wat te doen. In afwijking van het spel vertrok de derde vogel daarop schielijk.

Liever tien in de lucht

Beter tien vogels in de lucht, dan één (dode) boerenzwaluw in de hand. Vanmiddag lag een volwassen zwaluw dood onder een nest, dat een paar weken geleden al was hersteld, maar nog niet permanent werd bewoond. Het paartje dat hier wilde nestelen veranderde van samenstelling, of verkoos een andere plek na aankomst van een alleenstaande zwaluw, die hier hier vaak verbleef. De dode vogel leek me een vrouwtje. De doodsoorzaak ken ik niet en er naar gissen, kan ook tot verkeerde conclusies leiden. Het leek me een gezonde vogel, zonder verwondingengen.

Druk met vijf jongen

Het paar boerenzwaluwen met een nest aan de nienduurbalk is druk met vijf jongen, die nog wel donskopjes hebben, maar met hun hongerige bekjes al ver boven de nestrand uitsteken. In de geopende nienduur (grote achterdeur) levert dit veel vliegverkeer op. Ook andere zwaluwen, van wie deels partner al broedt, terwijl ook nog aan herstel nesten wordt gewerkt en een enkeling nog een partner zoekt. 

In de zon op dode tak

Net als andere levende wezens genieten boerenzwaluwen vandaag van het heerlijke weer. Soms doen  ze dit even samen in de top van een dode kersenboom, die we bewust lieten staan voor de vele vogelsoorten die er dankbaar gebruik van maken. Zwaluwen zetten er soms ook hun heftige onderlinge communicatie voort. Vak hoor ik ook aan vrolijk gekwetter waar ze tijdelijk verblijven en zich warmen in de zon.

Paren buiten op dak

Boerenzwaluwen zie ik zelden buiten paren. Meestal speelt zich dit tafereel af op hun vaste zitplek nabij hun nest. Nu één paar zich heeft genesteld in d'olle schöppe (schuur), waar ze via een gleuf onder de schildpannen in vliegen, treden ze voor innig contact kennelijk min of meer in de openbaarheid.

Toe aan poep happen

De eerste jongen van de boerenzwaluwen op Stokkink zijn al weer zo groot, dat ze in het nest hun kontje naar de rand kunnen keren, waar een van de ouders dan de poep opvangt en er mee wegvliegt. Zo blijft het nest zo schoon mogelijk. In de periode hiervoor duiken de ouders voor die uitwerpselen nog diep het nest in. Ook later houden ze daar zo regelmatig schoonmaak, tot ongenoegen soms van de krap gehuisveste jongen, die zo in de knel komen. Inmiddels laat de zon zich buiten weer zo vaak zien, dat er binnen voldoende licht is om te zien hoe groot de jongen inmiddels zijn. Met bekjes als vurige tongetjes smeken die om een heerlijk hapje. Vanmorgen zag ik zo hoe dat in een keeltje werd gepropt. Zo gaat het leven van de vogels op de delle verder, nog jaar in jaar uit. 

Allerlei veranderingen

Boerenzwaluwen worden wel cultuurvolgers genoemd, ze blijken goed in staat geleidelijke veranderingen te volgen. Dankbaar maken ze zo al vele jaren gebruik van aanpassingen in het achterhuis van de boerderij, waar vee al decennia geleden verdween. Jaren geleden speelden kinderen en ook ouderen er nog wel eens tafeltennis. Bij de achtergebleven batjes voelt een paar zwaluwen zich ook thuis. Dit paar is in de donkere dagen in mei (met af en toe regen), waarop in het achterhuis weinig was te zien, van samenstelling veranderd en/of van nest. De afgelopen dagen zag ik al dat nabij het eerste herstelde nest tussen de twee oude balken (waar dit paar huist), één alleenstaande vogel zat en aan de overkant een paar. Zo kan zich in de schemering een verandering voordoen.